Το ζύμωμα του ψωμιού και των παξιμαδιών, το έχω βιώσει σε κάθε του λεπτομέρεια από τα παιδικά μ...

Έτσι βγαίνει το ψωμί...


Το ζύμωμα του ψωμιού και των παξιμαδιών, το έχω βιώσει σε κάθε του λεπτομέρεια από τα παιδικά μου χρόνια στη Σάμο.

Προζύμι, κοσκίνισμα, ζύμωμα, "ανέβασμα" και τέλος μεταφορά και ψήσιμο στον ξυλόφουρνο της γειτονιάς.

Το κρεβάτι μου στο πατρικό μου στα Κουμέικα, έπιανε σχεδόν όλο τον τοίχο στην αριστερή πλευρά της κουζίνας.


Πολλές φορές τα Σαββατιάτικα πρωινά ξυπνούσα από το θόρυβο που έκαναν οι σφιχτές μπουνιές των χεριών της μάνας μου καθώς βούλιαζαν και ανασήκωναν το ζυμάρι στην πήλινη λεκάνη.


Μετά, όταν είχε πιει και το τελευταίο λαδάκι, έπλαθε καρβέλια και φρατζόλες, πασπάλιζε με σουσάμι και μαυροκούκι, τα σκέπαζε με καθαρές άσπρες πετσέτες, ανασήκωνε τα σκεπάσματα του κρεβατιού μου και τα έβαζε από κάτω για να "ανέβουν".

Όσο και να προσπάθησα όλα αυτά τα χρόνια να αντιγράψω τη διαδικασία, πάντα κάτι έλειπε στη γεύση.


Ίσως οι μνήμες που κουβαλούσαν εκείνες οι ζύμες... Τι λες κι εσύ κυρία Τώνια;

φωτογραφίες | γιάννης_μένεγας
κείμενο | γ. βαρβάκης*

*από την ανάρτηση Κεφιρένιο - Ψωμί με Προζύμι από Κεφίρ

Φωτογραφίες από τη γιορτή του Δημοτικού σχολείου Κουμαιΐκων για την εθνική επέτειο τη...

Η 25η ΜΑΡΤΙΟΥ στα ΚΟΥΜΕΪΚΑ




Φωτογραφίες από τη γιορτή του Δημοτικού σχολείου Κουμαιΐκων για την εθνική επέτειο της 25ης Μαρτίου, την παρέλαση και την κατάθεση στεφάνων στο ηρώο της πλατείας !







Όλες οι φωτογραφίες προέρχονται από την Κοινότητα Κουμαιίκων

Ἄρχισε, γλῶσσα μ’, ἄρχισε τραγούδια ν’ ἀραδιάσεις, τὸν ἄγγελο μὲ τὸ σπαθὶ νὰ τὸνε κατεβάσ...

Άρχισε, γλώσσα μ’, άρχισε - σκωπτικό της Αποκριάς


Ἄρχισε, γλῶσσα μ’, ἄρχισε τραγούδια ν’ ἀραδιάσεις,
τὸν ἄγγελο μὲ τὸ σπαθὶ νὰ τὸνε κατεβάσεις.
Ἄρχισε, γλυκιά μου γλῶσσα, πὲς παινέματα καμπόσα

Τοῦ μπρουστινοῦ τοῦ πρέπουνε παπούτσια ἀσημένια,
γιατί ’ναι τὸ κορμάκι του ὅλο χαρὲς καὶ γέλια.
Μπροστινέ μου, ποὺ χορεύεις, νὰ σὲ δῶ νὰ βασιλεύεις

Τοῦ μπρουστινοῦ πρέπει σπαθί, τοῦ δεύτερου κορώνα,
τοῦ τρίτου καὶ τοῦ τέταρτου τοῦ πρέπει ἀρριβώνα.
Σέρνετέ τον νὰ πρεπίζει κι ὁ χορὸς νὰ νοστιμίζει

Ἐσὺ ποὺ ξέρεις τὰ πολλὰ κι ὁ νοῦς σου κατεβάζει,
σαράντα δράμια μάλαμα πόσα βελόνια βγάζει;

Πόσες κλωστὲς καὶ βελονιὲς ἔχει τὸ φόρεμά σου;
Σαράντα δράμια μάλαμα τόσες βελόνες βγάζει.

 Ἐσὺ ποὺ ξέρεις τὰ πολλὰ καὶ τὰ μεγάλα λόγια,
πάνι στοὺ(ν) Μαραθόκαμπου νὰ κάνεις χαϊνκουλόγια

Διάρκεια: 5 ́27 ́ ́
Τραγούδι: Παγωνιώ Κ. Χρήστου, Ελένη Ι. Μένεγα, Δέσποινα Μώρου
Ηχογράφηση: ΕΡΤ/Εξωτερικό συνεργείο - Κώστας Μπαλαμπάνης, Τάσος Τουμπέκης. 
Επιτόπια ηχογράφηση 29.7.1986
Έρευνα - Συλλογή υλικού: Φεβρωνία Ρεβύνθη 
Τεχνική επιμέλεια: Σταματία Σούλτη
Από το αρχείο της ΕΡΤ/Ανέκδοτες ηχογραφήσεις



Τραγούδι Σαμιώτικο, σκωπτικό της αποκριάς που περιλαμβάνεται στην έκδοση "Μουσική από το Βορειοανατολικό Αιγαίο" - Μουσικός χάρτης του Ελληνισμού (Αθήνα 2009)

Η επιστημονική επιμέλεια, τα κείμενα και η επιλογή του μουσικού υλικού, ανήκουν στον Θεοφάνη Αντ. Σουλακέλλη (Κ.Α.Λ.Μ.Ε.)

Η Έκδοση & η Διάθεση, από Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων για τον κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία

Πρόκειται για ένα Μουσικό λεύκωμα 96 σελίδων και 4 ψηφιακών δίσκων



Φορέας υλοποίησης: Κ.Α.Λ.Μ.Ε.

Το τραγούδι αυτό μαζί με άλλα 10 ( συνολικά 3 οργανικά και 8 τραγούδια) της Σάμου, 11 (7 οργανικά και 4 τραγούδια) από την Ικαρία και 6 (1 οργανικό και 5 τραγούδια) από τους Φούρνους, αποτελούν το 3ο CD της έκδοσης.

Μπορείτε να κατεβάσετε το λεύκωμα από ΕΔΩ

Στην αποκριάτικη φωτογραφία (του '50) επάνω, διακρίνονται αριστερά ο Θεόδωρος Καρανικολάου, στη μέση (μασκαρεμένος - μτσούν'ς) ο Νικόλαος Τηγανίτης και δεξιά ο Μήτσος Κυριακού.

Ο Βικτόρ Γκερέν ( 15 Σεπτέμβρη του 1821, Παρίσι - 21 Σεπτεμβρίου 1891 ) ήταν Γάλλος διανοούμεν...

1856 - Το νησί της Σάμου / Κουμέικα Σκουρέικα Νεοχώριο


Ο Βικτόρ Γκερέν (15 Σεπτέμβρη του 1821, Παρίσι - 21 Σεπτεμβρίου 1891) ήταν Γάλλος διανοούμενος, εξερευνητής και ερασιτέχνης αρχαιολόγος
Είχε εκδώσει βιβλία που περιγράφουν τη γεωγραφία, την αρχαιολογία και την ιστορία των περιοχών που εξερεύνησε, στα οποία περιέλαβε την Ελλάδα, τη Μικρά Ασία, τη Βόρεια Αφρική, τη Συρία και την Παλαιστίνη.
Από το 1840, ήταν καθηγητής της ρητορικής και μέλος του διδακτικού προσωπικού σε διάφορα κολέγια και λύκεια στη Γαλλία και στην Αλγερία. Το 1852, έγινε μέλος της Γαλλικής Σχολής Αθηνών. Με την οικονομική στήριξη του Honoré Théodoric d'Albert de Luynes μπόρεσε να εξερευνήσει την Ελλάδα και τα νησιά της, τη Μικρά Ασία, την Αίγυπτο, τη Νουβία, την Τυνησία και τη Μέση Ανατολή.
Για κάποιο χρονικό διάστημα υπήρξε καθηγητής ξένης λογοτεχνίας στη Λυών και στη Γκρενόμπλ και το 1878 εντάχθηκε στο διδακτικό προσωπικό του Institut Catholique de Paris (ICP).

Πέθανε στις 21 Σεπτεμβρίου 1891 στο Παρίσι.


Στο βιβλίο του, με τίτλο "ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΓΙΑ ΤΟ ΝΗΣΙ ΤΗΣ ΠΑΤΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟ ΝΗΣΙ ΤΗΣ ΣΑΜΟΥ" (σελίδες 324 - οι πρώτες 120 αναφέρονται στην Πάτμο και οι υπόλοιπες 204 στη Σάμο) που εκδόθηκε στο Παρίσι το 1856, υπάρχει λεπτομερέστατη παρουσίαση της γεωπολιτικής μορφολογίας του νησιού ( βουνά, ποτάμια, λίμνες, ακρωτήρια, πόλεις, κωμοπόλεις, χωριά κλπ), της ιστορίας και των υποδομών του.
Αναφέρεται στις καταγραφές των μεγάλων Ελλήνων ιστορικών και περιγραφές προγενέστερων από αυτόν περιηγητών, σχετικά με την ταυτοποίηση και την ιστορία των αρχαιολογικών χώρων, τα αξιοθέατα, τις καλλιέργειες, την παραγωγή, όπως επίσης και για τη διοικητική  δομή του.


Η παραγωγή του νησιού γύρω στο 1850, εντυπωσιακή!!
Πρώτο προϊόν ήταν το κρασί (5.000.000 οκάδες) και ακολουθούσε η σταφίδα (2.000.000 οκάδες) και τα κρεμμύδια (1.500.000 οκάδες).
Το ελαιόλαδο στις καλές χρονιές για το προϊόν έφτανε μόλις τις 700.000 οκάδες, αλλά με πολύ καλή τιμή, όπως επίσης και ο γλυκάνισος!!



Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης, η περιγραφή της διοικητικής διαίρεσης του νησιού σε 4 περιοχές (δήμους) πανομοιότυπη σχεδόν με αυτή που εφαρμόστηκε σχετικά πρόσφατα (μέχρι τέλος του 2010) του σχεδίου Καποδίστριας!!!


Για τα Κουμέικα γράφει:
ΚΟΥΜΕΪΚΑ, ή αλλιώς ΓΚΟΥΜΕΪΚΑ. - 6 χιλιόμετρα από τον Μαραθόκαμπο (Marathro-Cambo) βρίσκεται το χωριό  Κουμέικα το οποίο προφέρεται αρκετά συχνά και Γκουμέικα.
Πριν φτάσει κάνεις εκεί, περνάει από  τα ερείπια ενός αρχαίου κατεστραμμένου οικισμού και από ένα παλιό μοναστήρι αφιερωμένο στον Άγιο Γιάννη (saint Jean).
Το χωριό Κουμέικα έχει διακόσια σπίτια, μια εκκλησία και ένα δημοτικό σχολείο.
Σήμερα έχει κατασκευαστεί μια δεύτερη εκκλησία μέσα στην οποία υπάρχουν αρκετά όμορφα κομμάτια σκαλιστών μαρμάρων, πρόσφατα προερχόμενων από την Ανατολή και συγκεκριμένα, από τα ερείπια της Μιλήτου.
Το χωριό αυτό ιδρύθηκε, πριν διακόσια σαράντα χρόνια (~1610), από μια αποικία της Κύμης της Μικράς Ασίας (;) απ’ όπου και πήρε το όνομα Κουμέικα ή την παραλλαγή Γκουμέικα.
Για τα γειτονικά μας χωριά αναφέρει:

Τα Σκουραίικα  βρίσκονται 1,5 χιλιόμετρο απόσταση από τα Κουμέικα, κρυμμένα από τη θάλασσα, μέσα σε μια εύφορη κοιλάδα. Έχουν σαράντα πέντε σπίτια, μια εκκλησία και τα παιδιά πηγαίνουν σχολείο ... στο Νιχωράκι (!)
Εκεί συνάντησα ένα γέρο εκατό δέκα χρονών, που εξακολουθούσε να είναι αρκετά δυνατός, αλλά τυφλός, από τον οποίο έμαθα, ότι όταν γεννήθηκε αυτός (~1740), τα Σκουρέικα ήταν μόνο τέσσερα σπίτια, ενώ ο ιδρυτής του χωριού ήταν ένας βοσκός με καταγωγή από τα Στούρα (Στύρα ;) της Εύβοιας και η αρχική ονομασία ήταν Στουρέικα που στη συνέχεια έγινε Σκουρέικα!!

Το Νεοχώριο ή αλλιώς Νιχωράκι βρίσκεται Β.Δ. των Σκουρεΐκων, χτισμένο πάνω σε ένα λόφο και πέρα από ένα χείμαρρο που τον διασχίζει από πάνω, μια γέφυρα.
Δεν βρήκα κάποιον να μου πει από ποιον και πότε ιδρύθηκε το χωριό, το οποίο έχει εκατό(!!) σπίτια, μια εκκλησία και ένα δημοτικό σχολείο.
~*~
ΥΓ. Τα Γαλλικά μου δεν είναι και στην καλύτερή τους "φόρμα", οπότε χρησιμοποίησα:

  • τη βοήθεια συναδέλφων (βλ. Δήμητρα
  • τον αυτόματο μεταφραστή του Google 
  • και το νόημα από τα συμφραζόμενα :)

Με μεγάλη συγκίνηση και υπερηφάνεια έφτιαξα το φετινό ημερολόγιο. Μια εικόνα του χωριού ...

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2016


Με μεγάλη συγκίνηση και υπερηφάνεια έφτιαξα το φετινό ημερολόγιο.

Μια εικόνα του χωριού που συνόδευε αδιάλειπτα το βλέμμα μου στα 15 πρώτα χρόνια της ζωής μου, έμελε να πάρει τη θέση της στα καθημερινά πλάνα της νέας χρονιάς.

Πρόκειται για έναν πίνακα ζωγραφικής του πατέρα μου, που κρέμεται  ακόμα και σήμερα στον τοίχο της  κουζίνας του σπιτιού, και αποτυπώνει με μεγάλη φυσικότητα, ακρίβεια και ευαισθησία την εικόνα του χωριού μας στα τέλη της 10ετίας του '50 !

Γρηγορία Γ. Κοντακιώτου "Συλλογή λαογραφικού υλικού εκ του χωρίου Κουμέικα, της επαρχία...

Ρεβίθια πιλάφι: Η Γιορτή του Αγίου Νικολάου στα Κουμέικα


Γρηγορία Γ. Κοντακιώτου
"Συλλογή λαογραφικού υλικού εκ του χωρίου Κουμέικα, της επαρχίας Σάμου, του νομού Σάμου" (1968-1969)

"Γιορτή" ονόμαζαν το φαγητό που έφτιαχνε η κοινότητα του χωριού την ημέρα του Αγίου Νικολάου.

Την παραμονή του Αγίου Νικολάου, έβαζαν στο νερό ρεβίθια.

Την επόμενη ημέρα πρωί - πρωί, τρεις γυναίκες του ίδιου χωριού καθάριζαν τα ρεβίθια και τα χώριζαν από τον λεπτό εξωτερικό φλοιό που έχουν.

Κατά τις 9 το πρωί έβαζαν τα ρεβίθια μέσα σε ένα χαρανί (το χαρανί αυτό το έλεγαν χαρανί του Αγίου Νικολάου και το χρησιμοποιούσαν μόνο αυτή την ημέρα του έτους) με αρκετό νερό και τα άφηναν στη φωτιά για να βράσουν.


Όταν τα ρεβίθια ήταν μισοβρασμένα έριχναν μέσα λάδι, αλάτι και πολύ ρύζι και τα ανακάτωναν μέχρις ότου βράσουν.

Όταν το φαγητό ήταν έτοιμο, το σερβίρανε σε πιάτα.

Έπρεπε δε να μετρήσουν τόσα πιάτα, όσα ήταν και τα σπίτια του χωριού.

Έπειτα γυναίκες ανύπανδρες μοίραζαν τα πιάτα στα σπίτια των χωρικών.

~*~

αφήγηση | σοφία_λαμπρινίδου
καταγραφή | γρηγορία_κοντακιώτου 1968-69

φωτογραφία 1η | art table

φωτογραφία 2η | μαρία αλεξανδροπούλου

" Αν και δεν τα έχω καλά ούτε με θεούς ούτε με δαίμονες με συγκινούν τα φτωχά ξωκλήσια οι...

Η Παναΐτσα η μεσοσπορίτισα στα Καμίνια


"Αν και δεν τα έχω καλά ούτε με θεούς ούτε με δαίμονες με συγκινούν τα φτωχά ξωκλήσια οι απλές και απέριττες λειτουργίες τους και οι ταπεινοί προσκυνητές τους"
Δημήτρης Ζαφείρης

Σημερινή ανάρτηση του Δημήτρη Ζαφείρη στη σελίδα του-περιοδικό στο facebook ΠΛΑΤΑΝΙΣΤΑΝ, στο άλμπουμ "Ξωκλήσια του χωριού μας"


Το πρώτο πράγμα που με συγκίνησε ήταν το όνομα της Παναγίας.

Στον Ελληνικό λαό η επίκληση της Παναγίας είναι η περισσότερο καθιερωμένη για τη Θεοτόκο Μαρία ή Αγία Μαρία, για τους Δυτικούς, που τις περισσότερες φορές ακολουθείται από προσωνύμιο π.χ. η κεχαριτωμένη, Βασίλισσα του κόσμου, ή Παντάνασσα, κ.ά. Τα προσωνύμια αυτά προέρχονται από διάφορους λόγους και αιτίες π.χ. τρόπου αγιογραφίας, ή παράστασης, (Βρεφοκρατούσα, Γλυκοφιλούσα, Θρηνούσα κ.λπ.), ή υπό τη θεολογική ιδιότητα (Ελεούσα, Κυρά, Μεγαλόχαρη, κ.λπ), ή από την παλαιότητα του εικονίσματός της (Μαυριώτισσα, Γερόντισσα, κ.λπ.), ή από τον τρόπο εύρεσης της εικόνας της (Θεοσκέπαστης, Σπηλαιώτισσας, Πλατανιώτισσας, Πορταΐτισσας, Μυρτιδιώτισσας, Φανερωμένης, Φιδού κ.ά.), καθώς επίσης και από τον τόπο προέλευσης της εικόνας π.χ. Αθηνιώτισσα, Αργοκοιλιώτισσα (Νάξου), Βατοπεδινή, Πολίτισσα,Ψαριανή κ.ά., ή ακόμη και από ιδιάζοντα γνωρίσματά της π.χ. Λογγοβάρδα, Παλατιανή, Ολυμπιώτισσα κ.λπ. Επίσης προσωνύμια απαντώνται και από τον κτήτορα του αφιερωμένου ναού (π.χ. Καλλιγού, Λυκοδήμου κ.λπ.). Τέλος απαντώνται προσωνύμια που δίνονται ανάλογα της εποχής και των εργασιών που συμπίπτει η εορτή της π.χ. Φλεβαριανή, Μεσοσπορίτισσα, Ακαθή (=εκ του Ακάθιστου ύμνου) κ.λπ. (ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ)

Το δεύτερο πράγμα που με οδήγησε να προχωρήσω στην ανάρτηση αυτή, ήταν ο λόγος του Δημήτρη, που ήταν όπως πάντα λιτός, μεστός και περιεκτικός, καθώς και η εικόνα των λιγοστών προσκυνητών με τον παπά στο συγκεκριμένο περιβάλλον, που παραπέμπει άμεσα σε εικόνες από διηγήματα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη και του Ανδρέα Καρκαβίτσα!!
Related Posts with Thumbnails